Ga naar de inhoud

Hoe en waarom je moet designen 'for forgiveness'

Hoe en waarom je moet designen 'for forgiveness'

Heb je ooit al eens aan een deur getrokken die eigenlijk open geduwd moest worden? Ik alleszins wel en ik durf te wedden jij ook. Missen is menselijk. We steken elke usb verkeerd in en klikken geregeld op de verkeerde knoppen als we een nieuwe website gebruiken.

Terug naar overzicht

Een designer moet hier rekening mee houden en producten zodanig ontwerpen dat de gebruiker geen fouten kan maken. Of wanneer er toch iets mis zou lopen, dat het negatieve effect van de fout geminimaliseerd wordt. Dit is wat we ‘Designing for Forgiveness’ noemen.

Een product moet je menselijke foutjes kunnen “vergeven” en hier bestaan 4 strategieën voor:

1. Affordance en Signifiers

Even de theoretische toer op:

  • Affordance is alle acties die fysiek mogelijk gemaakt worden door de eigenschappen van een object.
  • Om duidelijk te maken aan de gebruiker wat de affordance van een object is worden er Signifiers gebruikt.

Affordance is wat een object kan en een signifier verduidelijkt dit aan de gebruiker.

Janao Denys, Product & Service Designer @ Quest

Oké, terug naar onze deur. De affordance van een deur is openen en sluiten. Om dit duidelijk te maken aan de gebruiker worden er deurknoppen of handvaten aan de deur toegevoegd, dit zijn dus de Signifiers.

Maar waarom trek je dan aan die deur terwijl die eigenlijk open geduwd moet worden? De enige reden dat je deze fout gemaakt hebt is omdat de signifier, de deurknop dus, jou de indruk gaf dat je er aan moest trekken. De waargenomen affordance (perceived affordance) van de deur was openen naar je toe terwijl de echte affordance (real affordance) in de omgekeerde richting lag.

De signifier was niet duidelijk. Het was dus niet jouw schuld dat je een fout maakte, maar de schuld van de designer.

Design for forgiveness - deurknoppen

Een designer die iets meer zijn best doet kan een systeem zoals in de afbeelding hierboven gebruiken. Bij een deur zoals deze had je nooit dezelfde fout gemaakt. Het is duidelijk hoe je de handvaten moet gebruiken want ze laten enkel de juiste handeling toe. Deze signifiers communiceren de affordance van de deur dus veel beter.

Als jij op een deur duwt terwijl je er eigenlijk moet aan trekken om ze te openen, dan is dat niet jouw schuld maar die van de designer van de deur.

Janao Denys, Product & Service Designer @ Quest

Er kunnen nog extra signifiers toegevoegd worden zoals een plaatje met ‘trekken’ of ‘duwen’ maar goed ontworpen deurknoppen zouden dit overbodig moeten maken.

Digitale affordance

Goede affordance creëren in user interfaces is moeilijker dan bij fysieke producten. Alle interacties gebeuren op je scherm waardoor objecten geen tactiele eigenschappen kunnen hebben. Er zijn geen handvaten om deuren te openen, enkel tweedimensionale elementen die je al dan niet kan aanklikken.

In de digitale wereld vertrouwen gebruikers nog meer op signifiers om de affordance van elementen te begrijpen. De gebruiker moet in één oogopslag weten wat welke knop doet. Het is dus belangrijk dat de waargenomen affordance overeenstemt met de echte affordance door het gebruik van de juiste signifier.

Klik hier: in eerste instantie kan je denken dat dit een link is (=waargenomen affordance) maar als je erop klikt merk je dat dit niet zo is. De waargenomen affordance en de echte affordance zijn verschillend en zorgen voor verwarring. De signifiers hier zijn de kleur, de onderlijning en ook de woorden die gebruikt worden.

Design for forgiveness - buttons

Waarop zou je klikken? De meeste mensen kiezen automatisch de linker knop. Dit is omdat we geleerd hebben dat dit een aanklikbaar element is, net zoals met de link hierboven. De signifiers hier zijn de vorm en de kleur van de knop, ook de tekst maakt duidelijk wat de knop kan doen. 

Design for forgiveness - button 3D

Vaak worden er ook 3D-effecten toegevoegd aan een knop. Op deze manier lijkt het meer op een echte knop waardoor het ook voor mensen die niet vaak gebruik maken van user interfaces duidelijk is dat je op de knop kan klikken. Deze nabootsing van de realiteit heet skeuomorfisme en het is een techniek die vaak wordt toegepast in digitale producten.

De bovenstaande voorbeelden van signifiers kent iedereen. Ze worden overal op dezelfde manier gebruikt waardoor je als gebruiker leert wat de affordance van zo’n element is. Je weet dat je deze elementen aan kan klikken en je kan vrij accuraat gokken wat het gevolg hiervan zal zijn. 

Goede user interfaces maken dan ook gebruik van deze alom bekende signifiers zodat ook nieuwe gebruikers moeiteloos door de interface kunnen manoeuvreren. Als een gebruiker te veel moeite moet doen is de kans groot dat hij ergens anders heen gaat. Is het gebruiksgemak hoog, dan zal hij juist sneller terugkeren.

2. Vangnetten

In de meeste producten zijn vangnetten ingebouwd. Geen echte netten natuurlijk maar wel features met deze functie. Net zoals een vangnet de acrobaat opvangt wanneer hij van zijn touw valt, vangen deze features de negatieve impact van gebeurlijke foutjes op.

Wanneer je met de auto rijdt ben je omringd door vrij letterlijke vormen van vangnetten. Zo zit er een airbag in je stuur en staan er vangrails langs de weg. Wanneer je door een fout de weg af zou rijden zorgen deze vangnetten ervoor dat je letsels beperkt worden.

Ook bij digitale producten zijn er vaak vangnetten ingebouwd. Een mooi voorbeeld hiervan is de autosave van Google docs. Wanneer je computer uitvalt omdat je vergeten bent de lader in te steken, moet je niet bang zijn dat je uren werk kwijt bent. Het opslaan wordt automatisch voor jou gedaan.

Omkeerbaarheid van acties

Dit is vooral een belangrijk principe bij digitale producten. Vaak doen we iets zonder er echt bij na te denken of stil te staan bij de gevolgen. Of je nu per ongeluk een foto verwijderd hebt of een aanpassing deed in de verkeerde laag in Photoshop, we willen soms een actie terug kunnen draaien. Gelukkig zijn er systemen zoals ctrl-Z in Photoshop die dit mogelijk maken.

3. Waarschuwingen

Een waarschuwing wijst de gebruiker op mogelijk gevaar bij het uitvoeren van bepaalde acties. Het openen van deze deur kan duidelijk gevaarlijk zijn. Je komt waarschuwingen ook dagelijks tegen in de vorm van verkeersborden of bijvoorbeeld op etiketten van huishoudproducten.

Design for forgiveness - Waarschuwingen

Bevestiging

Soms beseft een gebruiker niet wat de gevolgen van een bepaalde actie kunnen zijn. Als er blijvende negatieve of schadelijke effecten kunnen zijn vraag je de gebruiker best om deze actie nogmaals te bevestigen. 

Google

Tweestapsverificatie

Wanneer een actie per ongeluk kan gebeuren wordt er vaak een tweestapsverificatie ingebouwd. Bij het uitschakelen van je telefoon moet je bijvoorbeeld eerst een langere tijd op de aan/uit-knop drukken en dan nog eens bevestigen dat je het toestel wil uitzetten. Moest dit niet zo zijn zouden veel mensen hun telefoon per ongeluk uit duwen in hun broekzak of handtas.

Bij een tweestapsverificatie moet de gebruiker dus twee handelingen uitvoeren om het gewenste resultaat te krijgen. De kans is groter dat dit enkel met opzet gebeurt waardoor een fout minder makkelijk gebeurt.

Waarschuwingen kunnen het gebruik van een product nogal vertragen. Stel je voor dat je bij elke actie nog eens een bevestiging moet geven of een extra actie moet uitvoeren. Ze worden dan ook best enkel gebruikt voor belangrijke, onomkeerbare acties.

4. Hulp

Iedereen heeft wel eens een probleem bij het gebruiken van een product of dienst. Misschien vind je de juiste info niet of gaat je product stuk en heb je dus hulp nodig. Deze hulp neemt verschillende vormen aan. Bij een fysiek product is dit vaak een handleiding, online vind je steeds vaker een chatbot en ook een telefonische helpdesk kan misschien je probleem oplossen.

Design for forgiveness - cheat sheet

Lees meer

Breng je idee tot leven met onze Brewery

Tegen 2025 willen we bij Quest 5 impactorganisaties mee helpen oprichten. We hebben zelf best wel enkele ideeën, maar we zijn altijd op zoek naar ondernemers met een briljant idee om de wereld te verbeteren.

ONTDEK THE BREWERY

Laat je inspireren

Schrijf je in op onze nieuwsbrief en ontvang geregeld inspirerende inzichten, tips en updates over onze studio.